Hüseyin ÖZKÖK – AJANSSPOR
UEFA’nın FIFA Konseyi’nde yer alan üyeleri, Paraguay’ın başşehri Asunción’da geçen hafta düzenlenen FIFA Kongresi’nde verilen birinci kahve molasının akabinde kongreyi terk ederek organize bir protesto gerçekleştirdi. Protesto sonucu, kürsüde kurulan geniş masada birçok koltuk boş kaldı.
Olay, FIFA Başkanı Gianni Infantino’nun, ABD Lideri Donald Trump ile gerçekleştirdiği bir Orta Doğu seyahatinden Paraguay’a geç dönmesi nedeniyle yüzlerce delegeyi ve Paraguay Devlet Lideri’ni üç saatten fazla bekletmesinin akabinde yaşandı.
UEFA, protesto hareketinin münasebetini yaptığı bir açıklamayla duyurdu. Açıklamada, Infantino’nun “özel siyasi çıkarlarını takip etmek amacıyla” kongre programını değiştirdiği belirtildi.
Paraguay’daki FIFA Kongresi, UEFA ile Gianni Infantino idaresindeki FIFA ortasındaki münasebetlerde yeni bir taban nokta olarak kayıtlara geçti. Geçmişte de benzeri gerginliklerin yaşandığı iki kurum ortasındaki güç gayreti yaşanan son olayla bir sefer daha gün yüzüne çıktı.
Alman Sportschau sitesinden Chaled Nehar’ın derlemesine nazaran FIFA ile UEFA ortasında geçmişte yaşanan olaylar şu halde özetlenebilir.
2016: Infantino’nun, Blatter’ın yerine geçişi
FIFA skandalları ve Sepp Blatter’in istifasının akabinde, o dönemin UEFA Başkanı Michel Platini, FIFA başkanlığı için en güçlü adaydı. Fakat daha sonra, Blatter’in FIFA’sından 2011 yılında Platini’ye danışmanlık hizmetleri için gecikmiş bir ödeme olduğu tez edilen iki milyon İsviçre Frangı fiyatında bir ödeme yapıldığı ortaya çıktı. Hem Blatter hem de Platini futboldan men edildi.
Bunun üzerine, Platini’nin UEFA’daki eski genel sekreteri olan Infantino, FIFA başkanlığı için adaylığını koydu. Platini daha sonra Infantino’yu, kendisi lider olabilmek için bu ödemeyi yetkililere bildirmekle suçladı. Infantino bu tezleri reddetti ve hakkında açılan soruşturma kapatıldı.
Blatter ve Platini aleyhindeki dava, Infantino’nun Platini yerine FIFA’nın başına seçilmesinden dokuz yıl sonra, lakin bu yılın Mart ayında bir İsviçre temyiz mahkemesinde beraatla sonuçlandı. Infantino, 2016’dan beri FIFA lideri. Bu süreçte UEFA’dan birtakım çalışanları da beraberinde FIFA’ya götürdü. Bu durum o kadar çok rahatsızlığa yol açtı ki, her iki kurum da karşılıklı olarak işçi transfer etmeme konusunda anlaşmak zorunda kaldı.
2017: Görüntü Yardımcı Hakem (VAR) uygulamasının başlaması
FIFA, Görüntü Yardımcı Hakem (VAR) uygulamasının hayata geçirilmesinde öncü bir rol üstlendi. Futbol kurallarını belirleyen merci olan Uluslararası Futbol Birliği Konseyi’nde (IFAB) FIFA, en fazla kelam hakkına sahip kurum pozisyonunda bulunuyor.
Ancak UEFA, VAR konusunda uzun bir mühlet ayak diredi. UEFA Başkanı Aleksander Çeferin, konuya tekraren kuşkuyla yaklaştığını lisana getirse de, genel gidişat karşısında direncinden vazgeçmek zorunda kaldı. IFAB içerisinde UEFA’nın daima FIFA’nın istediklerinin tam karşıtını talep etmesi yahut bunun tam zıddının yaşanması, iki kurum ortasındaki uyuşmazlığı sık sık gözler önüne seriyor.
2018: Bâtın turnuvalar
Infantino, ABD, Çin ve Suudi Arabistan’dan bir küme yatırımcıyla 25 milyar dolarlık bir muahedeyi yapmaya çalışırken yeni turnuvaların kapsamlı dizaynını yatırımcılara bırakmak istiyordu. Fakat Infantino, FIFA Kurulu’na bunun tam olarak nasıl olacağını ve yatırımcıların kim olduğunu açıklamak istemedi; zira saklılığı kalmasını istiyordu. Teklif reddedildi ve bu durum UEFA ile alakaların önemli formda soğumasına yol açtı.
2021: İki yılda bir Dünya Kupası fikri
Erkekler Dünya Kupası, FIFA’nın adeta nakit üreten sağmal ineğidir. Dünya çapındaki yönetim kurulu, uzun yıllar boyunca neredeyse yalnızca bu turnuvanın sponsorluk, bilet ve TV haklarından elde ettiği gelirlerle kendisini finanse etti. Bu durum Infantino’nun aklına bir “cin fikir” gelmesine neden oldu. Dünya Kupası neden iki yılda bir oynanmasın? Infantino’nun tam da bunu soracak birine muhtaçlığı vardı. Suudi Arabistan Futbol Federasyonu, 2021 Kongresi’nde Dünya Kupası’nın iki yılda bir yapılıp yapılmayacağına ait fizibilite çalışması talebinde bulunup bu çalışmayı gerçekleştirmek üzere onay aldı. FIFA, FIFA Gelişim Yöneticisi Arsene Wenger ve Sami Khedira üzere “FIFA Efsaneleri”nin iki yıllık döngünün yararlarını anlattığı medya aktiflikleri düzenledi. Bu planı engellemek için elinden geleni yapan ise UEFA ve Lider Aleksandr Ceferin oldu. Güney Amerika federasyonları ile birlikte boykot tehdidinde bulunarak, sonunda bu plandan vazge.mek zorunda kalan Infantino’nun isteklerine karşı muhalefet oluşturdular.
2022: Katar’da “One Love” kol bandı.
Katar’daki Dünya Kupası öncesinde birtakım güçlü Avrupa fedrasyonları, “One Love” kaptanlık bandını insan haklarını desteklemek maksadıyla kullanmayı uygun gördüler. Öte yandan bu, Dünya Kupası’na konut sahipliği yapan ve önemli insan hakları ihlallerinin belgelendiği Katar’a yönelik açık bir eleştiriydi.
UEFA protestoyu desteklemedi; lakin en değerli üyelerinden kimileri dayanak verdi. Almanya, İngiltere, Hollanda, Belçika, İsviçre, Galler ve Danimarka federasyonları, medyada tesirli olabilmek için One Love bandının kullanılacağını duyurdular. Fakat daha sonra Infantino’nun FIFA’sı, turnuva kurallarını münasebet göstererek sarı kart üzere “sportif sonuçlar” vereceği tehdidinde bulundu. Hatta işi daha da ileri götürerek puan silmeye kadar gidebileceği imasında da bulundu. Bu durum protestocu federasyonların pes etmesine yetti ve FIFA’nın öngördüğü kaptanlık bandını takmak zorunda kaldılar.
2022/23: Kulüpler Dünya Kupası’nın tanıtımı
İki yıllık Dünya Kupası planını hayata geçiremeyen Infantino, FIFA için para üretmenin öbür bir yolunu buldu. Kulüpler Dünya Kupası’nın genişletilmesi ve yine tasarlanması. Bu projeyi FIFA Genel Kurulu’na kabul ettiren FIFA Başkanı, 2025 yazında ABD’de artık 32 grupla oynayacak yeni Kulüpler Dünya Kupası tertibini bekliyor. UEFA’nın takvim yoğunluğu nedeniyle başta karşı çıkmasına karşın Infantino istediğini yüksek gelir vaadiyle kabul ettirdi.
UEFA, Kulüpler Dünya Kupası’na karşı rastgele bir süreç yapmadı ve bu kere FIFA Kurulu’nun tüm kararlarını destekledi. Sebebi ise kolay: Avrupa’nın önde gelen kulüplerinin turnuvadan elde edecekleri değerli gelirler. Zira onların Avrupa Muhteşem Lig’e karşı uğraşında yanında olmasına muhtaçlığı var. Ceferin yeni turnuvayı bu nedenle istemeyerek de olsa kabul etti ve Nisan ayında şu açıklamayı yaptı: “Kulüpler Dünya Kupası gerçekleşiyor ve bu kadar. Avrupa’daki kulüpler turnuvayı istiyordu.”
Avrupa’nın FIFA Kongresi’ndeki protestosu ve Infantino’nun kamuoyu önünde cezalandırılması, çatışmayı artık bir sonraki kademeye taşıdı. Infantino’nun mevcut misyon mühleti 2027’de sona erecek ve akabinde yine seçime girmesi gerekecek.
